Arhiv SANU – Sremski Karlovci

Arhiv SANU u Sremskim Karlovcima prvi je moderno uređen arhiv u novovekovnoj srpskoj istoriji, u kome najstarije poznate inventarske jedinice potiču još iz 1719. godine.

U sastavu Arhiva je i biblioteka sa preko 5.000 knjiga. Smešten je u zgradi Bogoslovije „Sveti Arsenije”.

Nastanak Arhiva vezuje se za Veliku seobu Srba 1690. godine, kada je deo srpske jerarhije i naroda preneo nešto knjiga, povelja srpskih vladara, i mnogobrojnog sakralnog inventara, sinđelija, berata i drugih spisa iz balkanskih delova Osmanskog carstva u Habzburšku monarhiju. Na ovo kulturno blago nadovazao se višegodišnji rad i prepiska koju su patrijarh Arsenije III i njegovi naslednici – u svojstvu predstavnika narodno-crkvene i školske autonomije, ili kao privatna lica – vodili sa svetovnim, crkvenim i vojnim ustanovama ili pojedincima u Habzburškoj monarhiji, Srbiji, Rusiji i drugim zemljama.

Za vreme Drugog svetskog rata Arhiv je bio zatvoren od strane okupacione nemačko-ustaške vlasti, i delom oštećen.

Na molbu Srpske akademije nauka, Sveti arhijerejski sinod SPC, 4. jula 1949, predao je „na čuvanje i definitivno uređene arhive Mitropolije i Konzistorije Sremskokarlovačke”, radi njihovog korišćenja u naučne svrhe.

Nakon preuzimanja arhivskog materijala Akademija je obezbedila sredstva, kadar i uslove da se iz iz Beča vrati 81 povelja. Istovremeno sa neobezbeđenih mesta, Arhiv je prihvatio spise Karlovačkog magistrata, Karlovačke gimnazije i druge. Od građana Arhiv je dobio izvesan broj spisa, bilo putem poklona ili otkupa. U Historijskom arhivu u Zadru Arhiv je mikrofilmovao veći deo spisa Dalmatinske eparhije. Tako je nastala sjedinjena arhivska građa u karlovačkom Arhivu SANU, koja hronološki obuhvata period od sredine 16. do 70-ih godina 20. veka.

Među spisima su dela pisaca raznih zanimanja, na srpskom (i njegovim starijim varijantama), nemačkom, latinskom, ruskoslovenskom, mađarskom, rumunskom i još nekim evropskim jezicima. Sadržajno su to molbe, žalbe, izveštaji, memorandumi, zapisnici, ugovori, testamenti, popisi stanovništva i slično.

Građa Arhiva još nije potpuno sređena, a deo nje se stavlja u zaštitne kutije, „leči” od vlage i drugih oštećenja.

Zasad je Arhiva u Sremskim Karlovcim svrstana u 42 fonda i 9 manjih zbirki. Za većinu njih postoje izvorni ili naknadno rađeni delovodni protokoli i registri, regesta, kartoteka ličnosti, sumarni popisi.

Građa pojedinih fondova je prvorazredni izvor za političku, kulturnu i privrednu istoriju srpskog naroda u Habzburškoj monarhiji, posebno za crkve i verski život; škole, obrazovanje, književnost, umetnost; raznovrsne odnose Srba sa više evro – azijskih naroda.

Adresa: Trg Branka Radičevića 17, Sremski Karlovci
Telefon: +381 (0)21 881 757
Web: www.sanu.ac.rs/Arhivi/ArhivSK.aspx

Podeli sa prijateljima

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Ostavi komentar

Pretplati se na naš newsletter

Obećavamo da te nećemo smarati sa SPAM porukama. 🙂

Leave a Comment

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.